अपूर्णांक - अपूर्णांकाचे अर्थ, वाचन व लेखन
परिचय
कोणत्याही पूर्ण वस्तूच्या समान भागांपैकी काही भाग म्हणजे अपूर्णांक होय. व्यवहारात वस्तूंचे वाटप करताना अपूर्णांकाचा वापर होतो.
संकल्पना स्पष्टीकरण
अपूर्णांकामध्ये एक आडवी रेघ असते. त्या रेघेच्या वर आणि खाली संख्या लिहिल्या जातात.
| संज्ञा | स्थान | अर्थ |
|---|---|---|
| अंश | रेषेच्या वर | घेतलेले समान भाग दर्शवते. |
| छेद | रेषेच्या खाली | केलेले एकूण समान भाग दर्शवते. |
उप-विषय
अपूर्णांकाचे अर्थ, वाचन व लेखन
अपूर्णांक वाचताना प्रथम वरची संख्या (अंश) आणि नंतर खालची संख्या (छेद) वाचली जाते. उदा. 5/4 चे वाचन ‘पाच अंश छेद चार’ असे करतात.
उदाहरणे
उदाहरण 1
'दोन अंश छेद पाच' या अपूर्णांकाचे लेखन करा.
2 / 5
ट्रिक्स आणि शॉर्टकट
लक्षात ठेवा: 'छेद' हा नेहमी रेषेच्या 'खाली' असतो.
सामान्य चुका
वाचन करताना अंश आणि छेद यांची अदलाबदल करू नका. एकूण भाग नेहमी छेदस्थानीच लिहा.
सराव प्रश्न
सोपे प्रश्न (Easy)
- 5 / 8 या अपूर्णांकातील अंश कोणता?
- 9 / 11 या अपूर्णांकातील छेद ओळखा.
- 'तीन अंश छेद सात' हा अपूर्णांक अंकात लिहा.
मध्यम प्रश्न (Medium)
- 4 / 9 या अपूर्णांकाचे वाचन अक्षरात लिहा.
- एका पेरूचे 6 समान भाग केले, त्यातील 2 भाग खाल्ले, तर खाल्लेला भाग अपूर्णांकात कसा लिहाल?
- ज्याचा अंश 7 व छेद 15 आहे असा अपूर्णांक तयार करा.
कठीण प्रश्न (Hard)
- 8 / 5 या अपूर्णांकाचा अर्थ काय होतो ते सांगा.
- जर छेद अंशापेक्षा 3 ने मोठा असेल आणि अंश 4 असेल, तर तो अपूर्णांक कोणता?
- 'पाच छेद बारा' या अपूर्णांकात एकूण किती समान भाग केले आहेत?
सारांश
अपूर्णांक = अंश / छेद. रेषेच्या वरील संख्या अंश आणि खालील संख्या छेद असते.
एका चौरसाचे 4 भाग केले आणि त्यातील 4 ही भाग रंगवले, तर तो अपूर्णांक कसा लिहाल?
A
1/4
B
4/4
C
4/1
D
0/4