परिचय
परिमिती म्हणजे कोणत्याही बंदिस्त आकृतीची एकूण सीमा होय. जेव्हा आपण एखाद्या बागेला कुंपण घालतो किंवा रुमालाला लेस लावतो, तेव्हा आपण परिमितीचा विचार करतो. यामध्ये आकृतीच्या सर्व बाजूंच्या लांबीची बेरीज केली जाते.
विविध भूमितीय आकृत्यांची परिमिती दर्शवणारी आकृती.
संकल्पना स्पष्टीकरण
परिमिती काढण्यासाठी आपल्याला आकृतीच्या सर्व बाजू माहीत असणे आवश्यक आहे. जर एखादा खेळाडू आयताकृती मैदानाला फेरी मारत असेल, तर त्याने कापलेले अंतर म्हणजेच त्या मैदानाची परिमिती होय.
उप-विषय
१. त्रिकोणाची परिमिती
त्रिकोणाला ३ बाजू असतात. त्रिकोणाची परिमिती = तिन्ही बाजूंच्या लांबीची बेरीज.
उदाहरणे
उदाहरण १: साधे उदाहरण
ट्रीकी उदाहरण (Tricky Example)
२. चौकोन आणि बहुभुजाकृतीची परिमिती
चौकोनाच्या ४ बाजूंची बेरीज म्हणजे त्याची परिमिती. नियमित बहुभुजाकृतीसाठी (उदा. पंचकोन), परिमिती = बाजूंची संख्या × एका बाजूची लांबी.
उदाहरणे
उदाहरण १: रिअल-लाईफ उदाहरण
ट्रिक्स आणि शॉर्टकट
- चौरसासाठी नेहमी ४ ने बाजूला गुणा.
- नियमित बहुभुजाकृतीची परिमिती काढताना फक्त बाजू मोजा आणि एका बाजूच्या लांबीने गुणा.
सामान्य चुका
- एकके (Units) लिहायला विसरू नका (उदा. सेमी, मीटर).
- क्षेत्रफळ आणि परिमिती यामध्ये गोंधळ करू नका; परिमिती म्हणजे फक्त बाहेरील कडा.
सराव प्रश्न
सोपे प्रश्न (Easy)
- एका त्रिकोणाच्या बाजू ५ सेमी, ७ सेमी आणि ९ सेमी आहेत, तर परिमिती काढा.
- बाजू १० सेमी असलेल्या चौरसाची परिमिती किती?
- ट्रीकी प्रश्न: एका आकृतीला ३ बाजू आहेत आणि प्रत्येकी लांबी ६ सेमी आहे, त्या आकृतीची परिमिती किती?
मध्यम प्रश्न (Medium)
- एका आयताची लांबी १५ सेमी आणि रुंदी १० सेमी आहे. त्याची परिमिती किती?
- एका नियमित पंचकोनाची एक बाजू ८ सेमी आहे, तर त्याची परिमिती काढा.
- रिअल-लाईफ ट्रीकी प्रश्न: एका चौरसाकृती बागेची बाजू ५० मीटर आहे. राहुलने बागेला ३ फेऱ्या मारल्या, तर त्याने एकूण किती अंतर कापले?
कठीण प्रश्न (Hard)
- एका त्रिकोणाची परिमिती २४ सेमी आहे. जर दोन बाजू प्रत्येकी ८ सेमी असतील, तर तिसरी बाजू किती?
- एका षटकोनाची परिमिती ४८ सेमी आहे, तर त्याच्या एका बाजूची लांबी किती?
- ट्रीकी रिअल-लाईफ प्रश्न: एका आयताकृती तारखेची लांबी २० सेमी आणि रुंदी १० सेमी आहे. ती तार उकलून त्यापासून एक चौरस तयार केला, तर त्या चौरसाची बाजू किती असेल?
सारांश
परिमिती म्हणजे आकृतीच्या सर्व बाजूंच्या लांबीची बेरीज. हे अंतर मोजण्याचे एक परिमाण आहे. चौरस, त्रिकोण किंवा कोणत्याही बंदिस्त आकृतीसाठी हा नियम लागू होतो.