कूट प्रश्न - दिशावरील प्रश्न
परिचय
दिशांवरील आधारित प्रश्न हे बुद्धिमत्ता चाचणीचा महत्त्वाचा भाग आहेत. यामध्ये मुख्य ४ दिशा आणि ४ उपदिशा यांची माहिती असणे आवश्यक आहे. नकाशात नेहमी वरची बाजू 'उत्तर' दर्शवते.

संकल्पना स्पष्टीकरण
दिशा समजून घेण्यासाठी खालील गोष्टी लक्षात ठेवा:
- मुख्य दिशा: उत्तर, दक्षिण, पूर्व, पश्चिम.
- उपदिशा: ईशान्य, आग्नेय, नैऋत्य, वायव्य.
- उजवीकडे वळणे म्हणजे घड्याळाच्या काट्याच्या दिशेने (Clockwise) फिरणे.
- डावीकडे वळणे म्हणजे घड्याळाच्या काट्याच्या उलट दिशेने (Counter-Clockwise) फिरणे.
उप-विषय
प्रवास आणि वळणे
व्यक्ती एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी जाताना किती वेळा आणि कोणत्या दिशेला वळते, याचे मोजमाप करणे.
उदाहरणे
उदाहरण 1
एक मुलगा पूर्वेकडे तोंड करून उभा आहे. तो त्याच्या डावीकडे वळला, तर त्याचे तोंड आता कोणत्या दिशेला असेल?
उत्तर: उत्तर. पूर्वेकडून डावीकडे (घड्याळाच्या उलट दिशेला) वळल्यास उत्तर दिशा येते.
ट्रिक्स आणि शॉर्टकट
प्रश्न सोडवण्यापूर्वी कागदावर दिशांचे चक्र (आकृती) काढून घेतल्यास गोंधळ होत नाही.
सामान्य चुका
दक्षिणेकडे तोंड असताना उजवी आणि डावी बाजू बदलतात, हे मुले विसरतात.
सराव प्रश्न
सोपे प्रश्न (Easy)
- सूर्यास्ताच्या वेळी सूर्याकडे तोंड करून उभे राहिल्यास तुमच्या उजव्या हाताला कोणती दिशा असेल?
- उत्तर आणि पूर्व यांच्या मध्ये कोणती उपदिशा असते?
- एक व्यक्ती पश्चिमेकडे 2 किमी चालली आणि नंतर डावीकडे वळली, तर ती आता कोणत्या दिशेला जात आहे?
मध्यम प्रश्न (Medium)
- अमित उत्तरेकडे 10 मीटर गेला, नंतर उजवीकडे वळून 10 मीटर गेला. तो मूळ जागेपासून कोणत्या दिशेला आहे?
- जर पूर्व दिशा नैऋत्य झाली, तर उत्तर दिशा काय होईल?
- एक मुलगी वायव्य दिशेला तोंड करून उभी आहे. ती 180 अंश फिरली, तर तिचे तोंड कुठे असेल?
कठीण प्रश्न (Hard)
- एक माणूस त्याच्या घरापासून निघाला आणि दक्षिणेकडे 5 किमी गेला, मग उजवीकडे वळून 3 किमी गेला, पुन्हा उजवीकडे वळून 5 किमी गेला. तो आता घरापासून किती अंतरावर आहे?
- सकाळी 8 वाजता एका खांबाची सावली त्याच्या डावीकडे पडते, तर त्या माणसाचे तोंड कोणत्या दिशेला आहे?
- रवि पश्चिमेकडे चालत होता. तो सलग तीन वेळा उजवीकडे वळला. आता तो कोणत्या दिशेला जात आहे?
सारांश
दिशांचे अचूक ज्ञान आणि वळणांची दिशा (उजवी/डावी) लक्षात ठेवल्यास हे प्रश्न लवकर सुटतात.
शीर्षासन केलेल्या व्यक्तीचा डावा हात पूर्व दिशा दर्शवत असेल, तर त्याचे तोंड कोणत्या दिशेला असेल?
A
उत्तर
B
दक्षिण
C
पूर्व
D
पश्चिम
तुम्ही उत्तरेकडे तोंड करून उभे आहात.तुम्ही 90 अंश घड्याळाच्या दिशेने वळता, नंतर 180 अंश घड्याळाच्या विरुद्ध दिशेने आणि त्यानंतर पुन्हा 90 अंश घड्याळाच्या दिशेने वळता.आता तुमचे तोंड कोणत्या दिशेला आहे?
A
उत्तर
B
दक्षिण
C
पूर्व
D
पश्चिम