📢
मराठी माध्यम / इयत्ता ७ / बुद्धिमत्ता चाचणी / आकलन - भाषाज्ञान
आकलन - भाषाज्ञान

परिचय

आकलन म्हणजे भाषेचे सखोल ज्ञान असणे. या घटकात शब्दांची रचना, त्यातील अक्षरे आणि जोडाक्षरांची ओळख करून घेणे महत्त्वाचे असते. दिलेल्या शब्दाचे अचूक निरीक्षण केल्यास प्रश्नांची उत्तरे शोधणे सोपे जाते.

संकल्पना स्पष्टीकरण

 

एखाद्या शब्दातील अक्षरांपासून नवीन अर्थपूर्ण शब्द तयार करणे किंवा शब्दातील जोडाक्षरांची संख्या मोजणे हा या अभ्यासाचा मुख्य भाग आहे.

आकलन - भाषाज्ञान

शब्दांची फोड कशी करावी आणि जोडाक्षरे कशी ओळखावीत, हे येथे शिकता येते.

उदाहरणे

उदाहरण 1
'वृक्षवल्ली' या शब्दातील जोडाक्षरांची संख्या किती आहे?
स्पष्टीकरण: 'वृ' मध्ये 'ऋ' हा स्वर आहे, त्यामुळे ते जोडाक्षर नाही. 'ल्ली' हे जोडाक्षर आहे.
उत्तर: 1

ट्रिक्स आणि शॉर्टकट

लक्षात ठेवा की ज्या अक्षरात 'ऋ' (उदा. कृ, पृ, वृ) किंवा विसर्ग (उदा. अ:) असतो, ती जोडाक्षरे नसतात. केवळ दोन किंवा अधिक व्यंजने एकत्र आल्यास त्याला जोडाक्षर म्हणावे.

सामान्य चुका

अनेक विद्यार्थी 'कृ' किंवा 'श्रु' सारख्या अक्षरांना जोडाक्षर समजतात. ही अक्षरे व्यंजनांना स्वर जोडून बनलेली असतात, त्यामुळे ती जोडाक्षरे नसतात.

सराव प्रश्न

सोपे प्रश्न (Easy)

  1. 'कमळ' या शब्दातील शेवटचे अक्षर कोणते?
  2. 'मगर' या शब्दातील अक्षरांपासून कोणता अर्थपूर्ण दोन अक्षरी शब्द तयार होईल?
  3. 'भारत' या शब्दात एकूण किती अक्षरे आहेत?

मध्यम प्रश्न (Medium)

  1. 'ज्ञानदेव' या शब्दात जोडाक्षरे किती आहेत?
  2. 'प्रगती' या शब्दातील पहिले अक्षर जोडाक्षर आहे का?
  3. 'अजगर' या शब्दातील अक्षरांपासून 'गरज' हा शब्द तयार होऊ शकतो का?

कठीण प्रश्न (Hard)

  1. 'दृष्टिक्षेप' या शब्दात एकूण किती व्यंजने आणि किती जोडाक्षरे आहेत?
  2. 'संस्कृती' या शब्दात जोडाक्षर ओळखा आणि त्याचे स्थान सांगा.
  3. 'विद्यार्थी' या शब्दातील अक्षरांपासून तयार न होणारा शब्द पर्यायातून शोधा: (1) अर्थ (2) विद्या (3) धीर (4) वारी.

सारांश

शब्दांचे सूक्ष्म निरीक्षण केल्यास भाषेचे आकलन सुधारते. जोडाक्षरे ओळखताना स्वरांचा वापर काळजीपूर्वक तपासावा.

Whats New