भाषेचा व्यवहारात उपयोग - निर्देश-योग्य शब्दांचा वापर करून वाक्य पूर्ण करणे
परिचय
दैनंदिन जीवनात आपण एकमेकांशी बोलताना किंवा लिहिताना भाषेचा वापर करतो. योग्य अर्थाचा बोध होण्यासाठी वाक्यात योग्य शब्दांची निवड करणे अत्यंत महत्त्वाचे असते. चुकीच्या शब्दामुळे वाक्याचा अर्थ बदलू शकतो.
संकल्पना स्पष्टीकरण
दिलेले वाक्य पूर्ण करण्यासाठी संदर्भाला साजेसा आणि व्याकरणाच्या दृष्टीने अचूक शब्द निवडणे म्हणजे 'निर्देश-योग्य शब्दांचा वापर' होय. यामुळे संवाद स्पष्ट आणि परिणामकारक होतो.
उप-विषय
निर्देश-योग्य शब्दांचा वापर करून वाक्य पूर्ण करणे
वाक्याचा काळ, लिंग, वचन आणि क्रियापद यांचा विचार करून रिकाम्या जागी योग्य शब्द भरावा लागतो.
उदाहरणे
उदाहरण 1
वाक्य: आकाशात ढग ______ आहेत. (धावत / जमले / पडले)
उत्तर: जमले
उदाहरण 2
वाक्य: सुहासने पुस्तक ______ ठेवली. (वर / खाली / टेबलावर)
उत्तर: टेबलावर
ट्रिक्स आणि शॉर्टकट
वाक्यातील शेवटचे क्रियापद पहा. क्रियापद स्त्रीलिंगी आहे की पुल्लिंगी, यावरून योग्य शब्द ओळखणे सोपे जाते.
सामान्य चुका
घाईत वाक्याचा अर्थ न समजता चुकीचा पर्याय निवडणे. क्रियापदाच्या रूपाकडे दुर्लक्ष करणे.
सराव प्रश्न
सोपे प्रश्न (Easy)
- गाय गवत ______ आहे.
- माझे घर शाळेच्या ______ आहे.
- झाडावर पक्षी ______ आहेत.
मध्यम प्रश्न (Medium)
- पाऊस पडू लागल्यावर मोर ______ लागला.
- आईने बाजारातून ताजी ______ आणली.
- मुले मैदानावर फुटबॉल ______ आहेत.
कठीण प्रश्न (Hard)
- अचानक आलेल्या संकटाचा सामना त्याने धैर्याने ______ .
- विज्ञानाच्या प्रगतीमुळे मानवाचे जीवन ______ झाले आहे.
- वाचनालयातील पुस्तके आपण ______ हाताळली पाहिजेत.
सारांश
योग्य शब्दांचा वापर केल्यामुळे भाषा समृद्ध होते आणि समोरच्या व्यक्तीला आपला विचार अचूक समजतो.
योग्य शब्दांचा वापर करून वाक्य पूर्ण करणे
पाऊस पडल्यामुळे हवेत -------- निर्माण झाला.
A
उकाडा
B
गरवा
C
रखरखाट
D
धूर
योग्य शब्दांचा वापर करून वाक्य पूर्ण करणे
कठोर परिश्रमाशिवाय जीवनात -------- मिळत नाही.
A
आराम
B
यश
C
अपयश
D
पाणी