परिचय
गटाशी जुळणारे पद शोधणे म्हणजे दिलेल्या शब्दांमधील समान गुणधर्म किंवा संबंध ओळखून त्याच प्रकारचा पर्याय निवडणे होय. स्पर्धा परीक्षेत शब्दसंग्रह वाढवण्यासाठी हा घटक अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
संकल्पना स्पष्टीकरण
दिलेल्या गटातील शब्दांमध्ये एक विशिष्ट संबंध असतो. हा संबंध समानार्थी शब्द, विरुद्धार्थी शब्द, एकाच श्रेणीतील वस्तू (उदा. ऋतू, फळे, फुले) किंवा समूहदर्शक शब्द असू शकतो. अचूक उत्तर मिळवण्यासाठी प्रथम दिलेल्या तीन शब्दांमधील साम्य शोधावे लागते.
उप-विषय
शब्दसंग्रह (Vocabulary)
यामध्ये समानार्थी शब्द, ऋतूंची नावे, प्राण्यांची नावे किंवा निसर्गाशी संबंधित शब्दांचा समावेश होतो.
उदाहरणे
उदाहरण 1
ट्रिक्स आणि शॉर्टकट
शब्दांचे वर्गीकरण करा (उदा. मुख्य दिशा, उपदिशा, मराठी महिने, इंग्रजी महिने). जर तीन शब्द समानार्थी असतील, तर पर्यायातील समानार्थी शब्दच निवडा.
सामान्य चुका
शब्दांचा अर्थ नीट न समजता घाईने उत्तर निवडणे. पर्यायातील सर्व शब्द न वाचता पहिल्याच जवळच्या वाटणाऱ्या पर्यायावर टिक करणे.
सराव प्रश्न
सोपे प्रश्न (Easy)
- आंबा, चिक्कू, पेरू, ____ (1) बटाटा (2) केळी (3) गुलाब (4) कोबी
- सोमवार, बुधवार, शुक्रवार, ____ (1) मंगळवार (2) सकाळ (3) जानेवारी (4) रात्र
- गुलाब, मोगरा, कमळ, ____ (1) आंबा (2) जास्वंद (3) पान (4) कळी
मध्यम प्रश्न (Medium)
- वसंत, ग्रीष्म, वर्षा, ____ (1) वैशाख (2) शरद (3) चैत्र (4) आषाढ
- घोडा, गाय, म्हैस, ____ (1) वाघ (2) कुत्रा (3) शेळी (4) हरीण
- हात, पाय, कान, ____ (1) डोळा (2) चष्मा (3) रुमाल (4) टोपी
कठीण प्रश्न (Hard)
- तटिनी, सरिता, जलवाहिनी, ____ (1) सागर (2) नदी (3) तरंगिणी (4) जल
- सह्याद्री, सातपुडा, विंध्य, ____ (1) अरवली (2) पुणे (3) नर्मदा (4) शिखर
- अनल, पावक, वह्नी, ____ (1) वारा (2) अग्नी (3) विस्तव (4) विस्तव
सारांश
गटाशी जुळणारे पद शोधताना तर्कशक्ती आणि भाषिक ज्ञानाचा वापर करावा. शब्दांमधील सुसंगती ओळखणे हा या अभ्यासाचा मुख्य उद्देश आहे.