परिचय
तर्कसंगतता व अनुमान या घटकामध्ये विद्यार्थ्यांच्या मानसिक क्षमतेची चाचणी घेतली जाते. यामध्ये प्रामुख्याने अभाषिक (आकृत्यांवर आधारित) प्रश्नांचा समावेश असतो. दिलेल्या आकृत्यांचे सूक्ष्म निरीक्षण करून त्यातील लपलेले घटक शोधणे आणि अचूक अनुमान काढणे हे या विषयाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
संकल्पना स्पष्टीकरण
अभाषिक उपघटकात आकृत्यांची मोजणी करणे महत्त्वाचे असते. यामध्ये त्रिकोण, चौकोन किंवा घनाकृती ठोकळे यांची संख्या शोधण्याचे प्रश्न विचारले जातात. हे प्रश्न सोडवण्यासाठी कल्पनाशक्ती आणि तार्किक विचार यांचा वापर करावा लागतो.
उप-विषय
अभाषिक आकृत्या गिनना: त्रिभुज, चतुर्भुज, घनाकृति गुटके
या उपघटकामध्ये एका मोठ्या आकृतीमध्ये अनेक लहान आकृत्या दडलेल्या असतात. उदाहरणार्थ, एका त्रिकोणाचे भाग केल्यास एकूण किती त्रिकोण तयार होतात हे मोजावे लागते.
पायावर आधारित त्रिकोण मोजण्याची पद्धत
उदाहरणे
उदाहरण 1: त्रिकोण मोजणे
ट्रिक्स आणि शॉर्टकट
जर त्रिकोणाच्या एका शिरोबिंदूतून समोरील बाजूवर रेषा ओढल्या असतील, तर तयार झालेल्या भागांना क्रमांक देऊन त्यांची बेरीज केल्यास एकूण त्रिकोण मिळतात.
सामान्य चुका
विद्यार्थी सहसा फक्त लहान सुटे भाग मोजतात आणि दोन किंवा अधिक भाग मिळून तयार होणारा मोठा आकार मोजण्यास विसरतात.
सराव प्रश्न
सोपे प्रश्न (Easy)
एका चौरसाचे दोन कर्ण काढल्यास त्यात एकूण किती त्रिकोण तयार होतील?
एका रेषेने विभागलेल्या त्रिकोणात एकूण किती त्रिकोण असतात?
मध्यम प्रश्न (Medium)
एका मोठ्या त्रिकोणात तीन आडव्या रेषा असल्यास एकूण किती त्रिकोण तयार होतील?
खालील दिलेल्या आकृतीमधील एकूण चौकोनांची संख्या किती आहे?
कठीण प्रश्न (Hard)
एकमेकांत गुंफलेल्या 3 त्रिकोणांच्या आकृतीत एकूण किती त्रिकोण तयार होतात?
एकूण किती त्रिकोण आहेत?
सारांश
तर्कसंगतता विकसित करण्यासाठी आकृत्यांचे भाग पाडून आणि टप्प्याटप्प्याने मोजणी करून अचूक उत्तरापर्यंत पोहोचता येते.
