परिचय
आकलन आणि सूचनापालन म्हणजे दिलेल्या मजकुराचे नीट आकलन करून दिलेल्या सूचनांनुसार कृती करणे. स्पर्धा परीक्षांमध्ये विद्यार्थ्यांची एकाग्रता आणि शब्दसंपत्ती तपासण्यासाठी हा घटक अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
संकल्पना स्पष्टीकरण
या घटकामध्ये अक्षरे, शब्द आणि जोडाक्षरे यांच्या रचनेवर आधारित प्रश्न विचारले जातात. यामध्ये शब्दांचा क्रम उलट करणे, विशिष्ट अक्षराचे स्थान ओळखणे किंवा अर्थपूर्ण शब्द तयार करणे अशा क्रियांचा समावेश होतो.
उप-विषय
जोडाक्षरे (Composite words)
दोन किंवा अधिक व्यंजने एकत्र येऊन जेव्हा स्वर मिसळला जातो, तेव्हा जोडाक्षर तयार होते. जोडाक्षरांची संख्या मोजणे हा या विषयातील मुख्य भाग आहे.
उदाहरणे
उदाहरण 1
उदाहरण 2
उदाहरण 3
अक्षर (Letters)
अक्षरांच्या मांडणीवरून नवीन अर्थपूर्ण शब्द तयार करणे किंवा दिलेल्या अक्षरमालेतील स्थान निश्चित करणे यावर आधारित प्रश्न विचारले जातात.
उदाहरणे
उदाहरण 1
उदाहरण 2
उदाहरण 3
शब्द (Words)
शब्दांच्या समूहात एखादे अक्षर किती वेळा आले आहे किंवा विशिष्ट अक्षराच्या मागे-पुढे कोणते अक्षर आहे हे शोधणे.
उदाहरणे
उदाहरण 1
उदाहरण 2
उदाहरण 3
ट्रिक्स आणि शॉर्टकट
अक्षरांचे स्थान मोजताना नेहमी डावीकडून की उजवीकडून हे काळजीपूर्वक वाचावे. रफार आणि पाय मोडलेली अक्षरे जोडाक्षरे म्हणून मोजावीत.
सामान्य चुका
अनुस्वार असलेल्या अक्षराला जोडाक्षर समजण्याची चूक करू नका. तसेच 'क्ष' आणि 'ज्ञ' ही संयुक्त व्यंजने आहेत हे लक्षात ठेवावे.
सराव प्रश्न
- 'लोकमान्य' या शब्दातील मधले अक्षर कोणते?
- 'क, र, सा, गर' या अक्षरांपासून तयार होणारा अर्थपूर्ण शब्द कोणता?
- 'प' या अक्षरापूर्वी 'म' किती वेळा आला आहे ते ओळखा: मपकमपपमप
सारांश
सूचनांचे पालन करताना एकाग्रता ठेवा. अर्थपूर्ण शब्द तयार करण्याची सवय लावा आणि जोडाक्षरांचे नियम पाठ करा.