परिचय
वर्गीकरण म्हणजे दिलेल्या पर्यायांपैकी समान गुणधर्म असलेल्या शब्दांचा गट तयार करणे आणि त्या गटात न बसणारा वेगळा शब्द ओळखणे होय. स्पर्धा परीक्षेमध्ये बुद्धिमत्ता चाचणी अंतर्गत हा विषय अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
संकल्पना स्पष्टीकरण
गटात न बसणारे पद ओळखताना आपल्याला शब्दांमधील सहसंबंध, त्यांचे गुणधर्म आणि श्रेणी समजून घ्यावी लागते. यामध्ये प्राणी, पक्षी, फळे, धान्ये, ग्रह किंवा नैसर्गिक घटकांचा समावेश असू शकतो.
उप-विषय
शब्दसंग्रह
शब्दसंग्रहावर आधारित प्रश्नांमध्ये विविध क्षेत्रांतील शब्दांचा संच दिला जातो. विद्यार्थ्याला त्या शब्दांमधील मुख्य फरक शोधून काढावा लागतो.
उदाहरणे
उदाहरण 1
उदाहरण 2
ट्रिक्स आणि शॉर्टकट
शब्दांचे वर्गीकरण करताना सर्वात आधी मुख्य गट (उदा. सजीव, निर्जीव, पाळीव, जंगली) तपासा. जर उत्तर मिळत नसेल तर उप-गट (उदा. तृणधान्य, कडधान्य) तपासा.
सामान्य चुका
विद्यार्थी अनेकदा घाईत सर्व पर्यायांचा विचार न करता पहिल्या दोन शब्दांमधील साम्य पाहून उत्तर निवडतात. चारही पर्यायांचे नीट वाचन करणे आवश्यक आहे.
सराव प्रश्न
सोपे प्रश्न (Easy)
- 1) वाघ 2) सिंह 3) बिबट्या 4) गाय
- 1) आंबा 2) चिकू 3) बटाटा 4) पेरू
- 1) नागपूर 2) पुणे 3) नाशिक 4) भारत
मध्यम प्रश्न (Medium)
- 1) तलाव 2) सरोवर 3) नदी 4) डबके
- 1) कान 2) नाक 3) डोळे 4) हात
- 1) सायकल 2) कार 3) बस 4) ट्रक
कठीण प्रश्न (Hard)
- 1) मटकी 2) हरभरा 3) मूग 4) तांदूळ
- 1) जानेवारी 2) मार्च 3) एप्रिल 4) मे
- 1) टेबल 2) खुर्ची 3) कपाट 4) लाकूड
सारांश
वर्गीकरण या घटकात गटातील समान गुणधर्म ओळखणे महत्त्वाचे आहे. नियमित सरावाने आपण वेगळा शब्द लवकर ओळखू शकतो.