परिचय
क्रम ओळखणे किंवा चिन्हांची मालिका हा तर्कशास्त्रातील एक महत्त्वाचा घटक आहे. यामध्ये विविध चिन्हे एका ठराविक क्रमाने दिलेली असतात. विद्यार्थ्यांना या चिन्हांच्या मांडणीतील आकृतीबंध (Pattern) ओळखावा लागतो.
संकल्पना स्पष्टीकरण
चिन्हांच्या मालिकेत + , - , * , @ , # , $ यांसारखी चिन्हे वापरली जातात. या प्रश्नांमध्ये प्रामुख्याने एखाद्या विशिष्ट चिन्हाच्या मागे किंवा पुढे कोणते चिन्ह आहे किंवा एखादे चिन्ह संपूर्ण मालिकेत किती वेळा आले आहे, हे शोधणे अपेक्षित असते.
उप-विषय
चिन्हांची मालिका
दिलेल्या चिन्हांच्या समूहाचे नीट निरीक्षण करणे आणि विचारलेल्या प्रश्नानुसार विशिष्ट चिन्हाचे स्थान निश्चित करणे.
उदाहरणे
उदाहरण 1
ट्रिक्स आणि शॉर्टकट
मालिका मोजताना पेन्सिलने खुणा करा जेणेकरून एकच चिन्ह दोनदा मोजले जाणार नाही. डावीकडून (Left) आणि उजवीकडून (Right) या शब्दांकडे लक्ष द्या.
सामान्य चुका
घाईघाईत मोजताना मधले एखादे चिन्ह सुटणे किंवा डाव्या बाजूऐवजी उजव्या बाजूने मोजणे.
सराव प्रश्न
सोपे प्रश्न (Easy)
- मालिका: * # * # * # यामध्ये '*' हे चिन्ह किती वेळा आले आहे?
- मालिका: $ $@$ $ @ यामध्ये उजवीकडून तिसरे चिन्ह कोणते आहे?
- मालिका: + - + - + - यामध्ये एकूण किती चिन्हे आहेत?
मध्यम प्रश्न (Medium)
- मालिका: @ # # @ $ @ # # मध्ये किती वेळा '#' च्या नंतर लगेच '@' आले आहे?
- मालिका: % ^ & % ^ & % मध्ये डावीकडून पाचव्या चिन्हाच्या शेजारील उजवे चिन्ह कोणते?
- मालिका: $+$ + $ + मध्ये '+' या चिन्हाने सुरू होणारी जोडी किती वेळा आली आहे?
कठीण प्रश्न (Hard)
- मालिका: # @ $ # @ $ # @ मध्ये अशा किती जोड्या आहेत जिथे पहिल्या चिन्हाच्या मागे '$' आहे?
- जर मालिकेतून सर्व '@' काढून टाकले तर उरलेल्या चिन्हांमध्ये मध्यभागी कोणते चिन्ह येईल? (मालिका: * @ # @ $ @ &)
- दिलेल्या मालिकेत डावीकडून 4 आणि उजवीकडून 4 या स्थानांच्या दरम्यान किती चिन्हे आहेत?
सारांश
चिन्हांची मालिका सोडवताना एकाग्रता महत्त्वाची आहे. स्थान आणि संख्या मोजताना अचूकता ठेवा.