गणितामध्ये पाच अंकी संख्यांची बेरीज करताना 'हातचा' ही संकल्पना समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जेव्हा एका स्थानावरील अंकांची बेरीज 9 पेक्षा जास्त होते, तेव्हा आपण हातचा घेतो.
बेरीज करताना नेहमी एकक स्थानाकडून सुरुवात करा. जर बेरीज दोन अंकी आली, तर त्यातील एकक स्थानचा अंक खाली लिहा आणि दशक स्थानचा अंक 'हातचा' म्हणून पुढील घरात (डावीकडे) द्या.
| स्थान | TTh (दश-हजार) | Th (हजार) | H (शतक) | T (दशक) | U (एकक) |
|---|---|---|---|---|---|
| हातचा | 1 | 1 | 1 | ||
| संख्या 1 | 2 | 8 | 4 | 5 | 6 |
| संख्या 2 | + 1 | 5 | 7 | 8 | 9 |
| एकूण | 4 | 4 | 2 | 4 | 5 |
वरील उदाहरणात (6 + 9 = 15) आले. येथे '5' एकक स्थानी लिहिला आणि '1' हा दशकाच्या डोक्यावर हातचा दिला.
हातचा विसरू नये म्हणून तो नेहमी संबंधित रकान्याच्या डोक्यावर लिहावा. सर्व हातचे मिळवून शेवटी बेरीज तपासावी. रिकाम्या जागी 0 लिहावा.
अनेक मुले हातचा पुढच्या संख्येत मिळवायला विसरतात किंवा तो चुकीच्या स्थानावर देतात.
हातचा ही गणितातील अशी क्रिया आहे जी मोठ्या संख्यांची बेरीज सुलभ करते. योग्य मांडणी महत्त्वाची आहे.