परिचय
तर्क आणि निष्कर्ष या विषयांतर्गत भूमितीय आकृत्यांचे विश्लेषण करणे महत्त्वाचे असते. यामध्ये त्रिकोण, चौरस मोजणे आणि घनाकृतींच्या (Cube) मांडणीवरून तर्क लावणे अपेक्षित असते. हे प्रश्न सोडवण्यासाठी कल्पनाशक्ती आणि अचूक निरीक्षणाची गरज असते.
संकल्पना स्पष्टीकरण
प्रथम आकृतीचे काळजीपूर्वक निरीक्षण करा. आकृतीमध्ये लपलेले लहान भाग ओळखा. त्रिकोण मोजताना एका मोठ्या त्रिकोणात किती लहान त्रिकोण तयार झाले आहेत ते पहा. घन किंवा इष्टिकाचितीच्या बाबतीत, त्यांच्या बाजू आणि विरुद्ध पृष्ठभाग कसे दिसतील याचा विचार करा.
उप-विषय
त्रिकोण आणि चौरस मोजणे
दिलेल्या गुंतागुंतीच्या आकृतीत एकूण किती त्रिकोण किंवा चौरस आहेत हे शोधणे. यामध्ये स्वतंत्र दिसणारे भाग आणि एकत्र मिळून तयार होणारे भाग दोन्ही मोजावे लागतात.
उदाहरणे
उदाहरण 1
ट्रिक्स आणि शॉर्टकट
त्रिकोणाच्या एका शिरोबिंदूतून समोरच्या बाजूवर रेषा ओढल्या असल्यास, तळाच्या भागांना क्रमांक द्या (1, 2, 3...) आणि त्यांची बेरीज करा.
सामान्य चुका
विद्यार्थी सहसा सर्वात मोठी बाहेरची आकृती किंवा दोन आकृत्यांच्या संयोगातून बनलेली आकृती मोजायला विसरतात.
सराव प्रश्न
सोपे प्रश्न (Easy)
- एका चौरसाला किती बाजू असतात?
- एका घनाला (Cube) एकूण किती पृष्ठे असतात?
- त्रिकोणाच्या तिन्ही कोनांची बेरीज किती असते?
मध्यम प्रश्न (Medium)
- 3x3 च्या ग्रीडमध्ये एकूण किती चौरस असतात?
- एका मोठ्या घनाचे 8 समान भाग केल्यास किती काप (Cuts) द्यावे लागतील?
- एका आयतामध्ये एक उभी आणि एक आडवी रेषा काढल्यास किती नवीन आयत तयार होतात?
कठीण प्रश्न (Hard)
- एका मोठ्या रॅपिड क्यूबच्या सर्व बाजूंना रंग दिला आणि त्याचे 64 तुकडे केले, तर किती तुकड्यांना एकही बाजू रंगवलेली नसेल?
- एका स्टार (Star) आकृतीमध्ये एकूण किती त्रिकोण असतात ते शोधा.
- घनाची उघडलेली आकृती (Net) दिली असता, विरुद्ध पृष्ठांच्या जोड्या ओळखा.
सारांश
आकृत्या मोजताना घाई करू नका, प्रत्येक लहान भागाला क्रमांक द्या आणि क्रमाने मोठ्या आकृत्यांकडे जा.
- मोठे आयत = 3
- संपूर्ण आकृती = 1
एकूण = 8 आयत